فَلْيُبَلِّغِ الْحاضِرُ الْغائِبَ وَالْوالِدُ الْوَلَدَ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيامَةِ       پس بايد پيام غدير را حاضران به غايبان و پدران به فرزندان تا قيامت برسانند.

تعریف نبی و رسول

«نبی» صفت مشبّهه بر وزن فعیل یا مشتق از مادّه «نبأ» به معنای خبر است (1) ، و یا از مادّه «نَبْوَه و نَباوه» به معنای ارتفاع، گرفته شده است. (2)

بنابر اشتقاق اوّل «نبی» به معنی صاحب خبر است، امّا معمولاً به معنی مُنْبِئ یعنی آورنده پیام _ مانند نَذیر به معنای مُنْذِر _ بکار می رود.

و بنابر اشتقاق دوم «نبی» یعنی مرتفع، مانند زمین مرتفع. در حدیث آمده است : «لا تصلّوا علی النّبی» (3) یعنی بر زمین بلند نماز نخوانید. پیامبران الهی را نیز به خاطر بلند پایگی مقامشان نبی گفته اند. (4)

پس «نبی» در لغت معنا و مفهوم عامّی دارد که شامل همه صاحبان خبر یا خبر آورندگان است، خواه این خبر را از ناحیه خدای تعالی دریافت کرده باشند و به بندگانش برسانند یا از طرف بنده ای به بنده ای دیگر. امّا اگر آن را از مادّه «نبأ» بگیریم در کلام عرب و در آیات و روایات تنها درباره پیام آوران الاهی به کار رفته نه درباره پیام آوران دیگر.

«رسول» نیز صفت مشبّهه از مادّه «رَسَل» به معنای شخصی است که از طرف دیگری برای رساندن رسالت و پیامی فرستاده می شود. البتّه در معنای این واژه پی در پی بودن رسالت نیز لحاظ شده است. ابن انباری می گوید :

الرَّسول معناه فی اللّغه الّذی یتابع أخبار الّذی بعثه. أخذ من قولهم: جاءت الإبل رسلاً أی متتابعه. (5)

رسول در لغت کسی را گویند که اخبار فرستنده خودش را پیروی می کند. و از این سخنِ عرب مشتق شده است که می گوید: شتر به صورت «رَسَل» آمد یعنی پشت سر هم آمد.

پس با توجّه به معنای لغوی، رسول نقش وساطت را میان شخص فرستنده و اشخاصی که به سوی آن ها فرستاده شده، ایفا می کند. این واژه در کلام عرب و در آیات و روایات در معنای عامّ خود به کار رفته و به آنان که از طرف خدای تعالی دارای رسالت هستند و واسطه میان خدا و خلق شده اند، اختصاص ندارد. در قرآن و روایات گاهی رسول در مورد فرشتگان الهی استعمال شده است.

آللّهُ یَ_صْطَفِی مِنَ المَلائِکَهِ رُسُ_لاً وَمِنَ آلنّاسِ (6)

خداوند رسولانی از فرشتگان و از مردم برمی گزیند.

إِذا جاءَ أَحَدَکُمُ آلمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَهُمْ لا یُفَرِّطُونَ (7)

آنگاه که مرگ یکی از شما فرا رسد رسولان ما او را قبض روح می کنند و آنان کوتاهی نمی کنند.

و در روایتی از امام باقر (علیه السلام) از رسولی سخن رفته که نه از جنس جنّیان است و نه از جنس فرشتگان و بشر :

فَأَخْبِرْنِی عنْ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ تَعَالَی لَیْسَ مِنَ الْجِنِّ وَ لَا مِنَ الْإِنْسِ وَ لَا مِنَ الْم_َلَائِکَهِ ذَکَرُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی کِتَابِهِ؟ فَقَالَ: الْغُرَابُ حِینَ بَعَثَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِیُرِیَ قَابِیلَ کَیْفَ یُوَارِی سَوْأَهَ أَخِیهِ هَابِیلَ حِینَ قَتَلَه. (8)

رسولی را برای من بیان کن که از جنس جنّ و انس و فرشتگان نیست و خداوند متعال در کتاب خویش از آن یاد کرده است. فرمود: آن کلاغ است آنگاه که خداوند متعال او را فرستاد تا به قابیل نشان دهد که چگونه جسد برادرش هابیل را _ که توسّط او کشته شده بود _ دفن کند.

 

*****

1- . لسان العرب 11/284.
2- . همان ج 15/302.
3- . النهایه 5/11.

4 . کاربرد واژه «نبیء» با همزه در لغت عرب خیلی نادر است و تنها اهل مکّه این واژه را با همزهاستعمال می کنند و بقیه اعراب «نبی» را با «یاء» بکار می برند. شاید به همین مناسبت پیامبرگرامی اسلام در روایتی «نبیء الله» بودن خویش را نفی فرموده است. عربی به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)گفت: السلام علیک یا نبیء الله، حضرت در جواب فرمود: «لست بنبیء الله ولکنی نبیّ الله».(معانی الاخبار / 113.)
5- . لسان العرب 11/284.

6- . یوسف (12)/50.
7- . الحج (22)/75.
8- . احتجاج 2/ 328.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.